Bize "Canikliler" dendiğini köyde ilk defa bir patozcudan duymuştum. Aybastılı idi. Hatta kendi telaffuzu ile bize yaylada "Cenikliler" dendiğini söylemişti. Daha sonra bu kelimeyi ve bize böyle dendiğini birkaç kişiden daha işitmiştim.
Bilenler bilir. Ordu'nun Perşembe Yaylası büyük bir yayladır. Ordu'nun Aybastı, Kabataş, Çatalpınar, Fatsa gibi ilçeleri yanında Tokat'ın Reşadiye ilçesinin de bu yayla ile yakından ilgisi vardır. Her nedense Perşembe Yaylası bana büyük Türk obalarının bir araya geldiği, toplandığı bir yeri çağrıştırmıştır. Ordu'nun dağlarına yayılmış Türkler burada toplanmışlar uzun zamanlar. Nitekim bizim köylerden Perşembe Yaylası'na mevsimlik göçler yakın zamanlara kadar devam etmiş. Çatalpınar tarafından yaylacılar geldiği vakit Aybastılılar "Cenikliler geldi!" derlermiş. Bizim de evimiz varmış burada. Dedemin babası rahmetli Apul Hoca buraya her yıl göçermiş. Annem ve teyzelerim de burada büyümüş.
Perşembe Yaylası'nda tarihte büyük bir savaş olmuş. Prof. Dr. Necati Demir hocamızın araştırmaları ve belediyenin gayretleri sonucu buradaki savaşın izleri yakın zamanda daha belirgin hâle getirildi. Meçhul asker mezarlığı yapıldı. Burada bir de halkın Emir Kümbet diye andığı komutanın türbesi var. Orada bulunan tanıtım levhasında adının İsmail olduğu yazılı.
Sözü burada yeniden Caniklilere getirmek istiyorum. İnternette yaptığım araştırmada müstakil bir Canik Beyliği'ne dâir bir bilgiye tesadüf edemedim. Farklı farklı beyliklerden söz ediliyor: Bafra Beyliği, Hacıemiroğulları Beyliği, Taceddinoğulları Beyliği vb. Bunların hepsi de Orta Karadeniz'in Türkleşmesine hizmet eden beylikler. Cedlerimizin Tokat üzerinden Ordu'nun iç kesimlerine doğru akın edip bu dağlık coğrafyada tutunduğunu, bununla beraber çok çetin savaşların olduğunu tahmin etmek zor değil. Danişmentnâme'de bunların izlerini bulup okumak mümkün. Nitekim Perşembe Yaylası'ndaki meçhul asker mezarlığı da bu ilk temasın acı hatıralarını hâlâ yaşatmaktadır.
Neticede Türkler Orta Karadeniz'de tutunmuşlar ve bazı beylikler kurmuşlar. Şimdiki bilgilerimize göre bunlar Canik Beylikleri olarak anılmaktadır. Osmanlı Devleti döneminde ve 19. Yüzyılın ikinci yarısında Samsun ve ilçeleriyle, Niksar, Ünye ve Fatsa'yı içine alan bir Canik Sancağı kurulmuş. Günümüzde ise Samsun'un ilçelerinden biri olan Canik de bu ismin hatırasını yaşatmaktadır. Tarihte "Caniklizâde" diye anılan bazı şahsiyetler de var.
Sonuç olarak bize Canikliler denmesinin tarihî bir hatırası olabilir. Belki Türklerin Orta Karadeniz'e yerleştiği ilk zamanlardan kalan bu isim ilçede yeni araştırmalara ve yeni bulgulara vesile olur. Bu ümitle bu notu buraya kaydedeyim dedim.
