Sadece Ukrayna veya Gazze savaşına değil bugünün krizlerine münferit izole edilmiş bir olay olarak bakmama prensibini tekrarlıyorum.
Her krizi öncesi ve sonrasıyla, başka krizlerle ve çeşitli vektörlerin etkileriyle devam eden bir süreçler bütünü olarak görmek gerekir. Sanırım Nizamülmülk’ün “Hazine ve ordu ilişkisi” uluslararası ticaret ve devletlerin ekonomik çıkarlarıyla orduları ve stratejileri arasında da düşünülmelidir. Bugünün şartlarında dünyada taşınan kargonun % 98'i deniz yoluyla gerçekleşiyor. Bu kargonun kaynak ve erişim ülkesi açısından değeri ise güzergahı çok daha önemli kılmaktadır. Dünya deniz taşımacılığının en yüksek oranı Çin’de gerçekleşmektedir. Şu anda gündemde olan yeni Proje Doğudan Batıya ülkeleri birleştiren bir koridor ile Kuzey ve Güney bileşen hatlarından oluşmaktadır. En son Çin arabuluculuğunda gerçekleşen İran - Suudi Arabistan Barış adımları Hamas saldırısı sonucu ortaya konulan İsrail soykırımının ardından riske edilmiş görünmektedir. Bu nedenle hat Türkiye’yi by-pass etmeye matuf kuzey ve güneyden iki hat ile de güvenceye alınmaktadır.
Mesela İtalya bu yıl projeden çekildiğini açıklamıştır. Merhum Karakoç Üstadın ifadesiyle “Çin’in bölgesi dışına çıktığında evrensel olamaması” ayrı bir sorundur. Çin Arktik Okyanustaki menfaatleri itibariyle Rusya ile de uyuşmamaktadır. Arktik Konsey üyesi İzlanda için cömert davranması ilginçtir bu yüzden. Yine ABD’nin Finlandiya ve İsveç’in NATO üyeliği için ülkemize yaptığı baskılar daha da anlam kazanıyor. Başlangıçta bu iki ülkenin üyeliğine Rusya’ya karşı Avrupa savunması bağlamında gördük. Ancak Kuzey Kutbundaki seyrüsefer güzergahlarının maliyeti, Zira bu iki ülke de Arktik Konsey üyesidirler.
Zaman içinde geleneksel ulaşım güzergahlarından daha düşük maliyetli ve daha güvenli olması, 9 milyon kilometrekaresi kara olan 27 milyon kilometrekarelik devasa alandaki hidro karbon yataklarının keşfi gibi hususlar bu bölgeyi değerli kalmaktadır. Demek istediğim şu; şimdi savaşların neden çıktığını anladınız mı?!.
Hayırlı günler diliyorum.
04 MART 2024 PAZARTESİ
