Fatma Zehra Hanım'ın babası, 1846 yılında Afyonkarahisar'a Vali Vekili olarak gelen Abdüllâtif Bey, annesi Mahdume Hanım'dır.
Kocası, Müneccimbaşı Mustafa Asım Bey'dir. Fatma Zehra Hanım, Vatan ve Hürriyet Şairi Namık Kemal'in annesidir.
Ölüm tarihi 31 Ağustos 1848'dir.
Fatma Zehra Hanım iyi bir eğitim almış ve kendisi gibi iyi yetişmiş Mustafa Asım Bey'le evlenmiş. Bu evlilikten çok zeki ve yaramaz olan oğulları Namık Kemal, küçük yaşta annesiyle birlikte Afyonkarahisar'a gelir ve burada bir müddet kalır.
Namık Kemal ilk şiirini burada yazmıştır. Dinî ve edebî eğitimini, terbiyesini ailesi ve Afyonkarahisar Mevlevihanesi'ndeki büyük zatlardan almıştır. Mevlevihane'deki Neyzenbaşı Coşkun Dede'den “sema” öğrenmiştir.
NAMIK KEMAL'İN BİR DÖRTLÜK ŞİİRİ
Sıdk ile terk edelim her emeli her hevesi.
Kıralım hâil ise azmimize ten kafesi.
İnledikçe eleminden Vatanın her nefesi.
Gelin imdâda diyor, bak budur Allah sesi.
Mevlevi dostu olan Fatma Zehra Hanım'ın kabri, Mevlevi çevresinde sevildiği için Mevlevihane bahçesinde toprağa verilmiştir.
Babası sandukasını İstanbul'da dört parçalı ve özel sanduka biçiminde hazırlatmış ve Şair Mahvi'ye tarihini yazdırarak mezarına koydurmuştur.
Kabri, Mevlevi Türbe Camii giriş kapısının hemen yanı başındadır.
Yangın vs. gibi çeşitli nedenlerle bozulan mezar, 1981-1984 yılları arasında Afyonkarahisar Valiliği yapan Ahmet Ercan Belen tarafından onartılarak bugünkü görünüme getirtilmiştir.
Dergâh binası 1874 ve 1902 yılında yanmış. Böylece binaya yakın olan mezar taşları da parçalanmıştır.
Dergâh bahçesinde bir set üzerinde bulunan mezar yazıtı şöyledir:
“Bu taş Afyonkarahisar Müzesi'ne kaldırılmıştır.
Abdüllatif Efendi'nin dühter güzini
Gurbette kaldı mahzûn ol nâzenin zibâ
Bayram gecesi mürğ-i rûhu uçunca arşa
Rûz-i sürûru mâtem ettirdi hayfa
Sûrette sâhib-i iffet, sîrette pâk tıynet
Bu hüsn ile felekte hiç görmemişti dünya
Münlây-ı Rûm'a bende olduğu şüphesizdir
Sultan Divani huzurunda edindi me'vâ
Dâmân-ı Fâtıma ile Âl-i Resûle düştü
Affeyle yâ Gafur, ol bîkes garip Zehra
Gözyaşı ile yazdı Mahvi, düâda tarih
Cennette bula Zehra Hanım Bâkâ-i ra'nâ.”
Sene: Hicri 1264.
Bu taşın iki yanlarına da şu kayıtlar talik yazı ile yazılmıştır:
“Rical-i Devlet-i Aliyyeden”
“Karahisar-ı Sahib muhassılı saadetlü Abdüllatif Efendi'nin kerime-i muhteremesi.”
“Cennet mekân Firdevs-i aşiyan,
merhum ve mağfur leh
Fatıma-tüz Zehra Hanımın ruhu için. El-Fatiha.”
Fatmatüzzehra Hanımefendi, ailesi ve eşi tarafından çok aydın bir sülaleye mensuptur. Kendisi kültürlü, Farsça bilen, iyi yetişmiş bir hanımdır.
Fatma Zehra Hanım'ın Mevleviliğe yakınlığını ve hayırsever birisi olduğunu, yine Afyonkarahisar Mevlevihanesi'ne ne kadar değer verip önemsediğini, beraberinde getirip kendisine ait olan kitapları ölümünden evvel Mevlevi Dergâhı kitaplığına vasiyet edip kendi mührüyle mühürleyip vakfa kaydetmesinden anlayabiliriz.
