Beyaz Saray’da 6 Şubat 2026 Cuma günü gerçekleştirilen imza töreniyle birlikte Amerika Birleşik Devletleri, Tahran yönetimiyle ekonomik iş birliği yapan üçüncü ülkelere karşı en sert yaptırımlarından birini devreye aldı. Başkan Donald Trump tarafından imzalanan yeni düzenleme, İran İslam Cumhuriyeti ile herhangi bir sektörde mal veya hizmet alım-satımı gerçekleştiren tüm ülkelerin, ABD pazarına ihraç ettikleri ürünlerde %25 oranında ek vergi yüküyle karşılaşmasını hükme bağlıyor. Kararın temel gerekçesi olarak İran'daki nükleer program ve bölgesel faaliyetler üzerindeki baskıyı artırma hedefi gösterildi.
Bu radikal hamle, dünya genelindeki enerji koridorlarından teknoloji tedarikine kadar pek çok ticari dengeyi sarsacak nitelikte. Özellikle Çin, Hindistan ve Türkiye gibi İran ile köklü ticari ilişkileri bulunan ülkelerin bu yeni gümrük duvarlarından nasıl etkileneceği ekonomi çevrelerinde geniş yankı uyandırdı. ABD yönetimi, bu vergi artışıyla birlikte küresel aktörleri Tahran ile Washington arasında net bir seçim yapmaya zorluyor.
ABD'nin yeni gümrük vergisi kararı hangi ülkeleri ve ticari sektörleri etkileyecek? Trump yönetiminin aldığı bu karar, doğrudan İran'ı hedef alsa da ekonomik faturayı Tahran'ın ticari ortaklarına kesiyor. Kararname kapsamında, başta ham petrol ve doğalgaz ticareti olmak üzere; otomotiv, inşaat, gıda ve finans sektörlerinde İran ile iş birliği yapan devletlerin ABD’ye yapacağı ihracatlar mercek altına alınacak. Özellikle enerji bağımlılığı nedeniyle İran ile ticaretini sürdüren Asya ve Avrupa ülkelerinin, %25'lik ek maliyetten kaçınmak için ticaret rotalarını yeniden şekillendirmesi öngörülüyor.
Kararnamenin uygulama esasları ve beklenen etkileri şöyledir:
İran ile aktif ticaret yürüten tüm devletler, ABD pazarına girişte %25 ek maliyetle karşılaşacak.
Yaptırımlar, herhangi bir ürün grubu ayrımı gözetmeksizin ülkenin tüm ABD ihracatını kapsayabilecek.
Karar, 7 Şubat 2026 itibarıyla teknik incelemelerin ardından kademeli olarak yürürlüğe konulacak.
Hükümetler, ABD vergilerinden muaf kalmak için İran ile olan ticari hacimlerini sonlandırmak veya ciddi oranda azaltmak zorunda kalacak.
Beyaz Saray kaynakları, bu kararın "Önce Amerika" politikasının bir uzantısı olduğunu ve ulusal güvenliği tehdit eden rejimlerin finansmanını kesmeyi amaçladığını vurguluyor.
