2019’da 4,3 milyar dolar dövizi Türkiye’ye kazandıran madencilik, pandeminin en çok etkilediği sektörlerden biri oldu. Sektör son bir buçuk aydır çarkların dönmesiyle birlikte toparlanma sürecine girdi.
Maden platformunda yer alan Sivil Toplum Kuruluşları’nın(STK) Başkanları, Ege Maden İhracatçıları Birliği ev sahipliğinde pandemi sürecinin etkilerini, sektörün beklentilerini, problemlerini ve çözüm önerilerini konuşmak için masaya oturdu, birlik ve birlikteliğe devam mesajı verdi.
Madenin tüm ihraç ürünlerinin ham maddesi olduğunun önemini vurgulayan Ege Maden İhracatçıları Birliği Başkanı Mevlüt Kaya, STK Başkanları olarak sektöre güvenin artırılması ve madenciliğin insan yaşamının her alanına dokunan bir sektör olduğunun vurgulanmasında görüş birliğine vardıklarını söyledi.
“Türkiye, Mart ayının sonlarına doğru pandemiyi hissetmeye başladı. Biz ise ihracatımızın %50’sini gerçekleştirdiğimiz Çin’in kitlenmesi sebebiyle bunu 3 ay öncesinden hissettik. Ciddi bir çaba göstererek en az hasarla bu süreci atlatmak için mücadele ettik. Aynı zamanda kısa çalışma ödeneği, kamu bankalarının çok düşük rakamlarla kredi imkanları, Eximbank'ın mevcut kredileri ötelemesi gibi destekler sektöre gerçekten nefes aldırdı. Son bir buçuk aydır çarkların ağır ağır dönmeye başlamasıyla pandemi döneminde yerli ve milli ürünlerin önemi daha çok fark edildi. Sektörümüzün daha da kuvvetli bir biçimde canlanması için, hedeflerimize daha sağlam adımlarla ulaşmak için takım ruhuyla hareket ederek yenilenmeli ve tazelenmeliyiz. Yeni normalle beraber yeni bir atılım dönemine başlıyoruz. Çevreye duyarlı, dünya standartlarında madencilik yapabilen kapasitemiz, insan kaynağımız, teknolojimizle her bir insanımızın sesine kulak kabartarak dün olduğu gibi yarın da el ele omuz omuza çalışarak ortak akılla üretmek şiarımız olacak.”
Yeni maden kanunu çağrısı
Şu anda yürürlükteki ve seneler içinde yapılan onlarca değişiklik ile deforme olmuş Maden Kanunu’nun her maddesinin madenciliğin önünde bir engel olarak durduğundan bahseden Kaya, sektörün önünü açacak ve büyütecek yeni bir maden kanunu çalışmalarının hız kazanmasını istediklerini söyledi.
“Ülkemiz yeraltı kaynaklarının, yer bilimleri öğretileri temelinde çevre duyarlılığı olan bir biçimde üretilerek ülke ekonomisine kazandırılması, istihdamın artırılması, kaynaklarımızı günümüz şartlarının beraberinde gelecek nesillere de aktarılması öncelikli amacımızdır.
Bu amaç doğrultusunda, hazırlanacak yeni Maden Kanunu Çalışmalarında tüm sektör STK’ları olarak imza altına almış olduğumuz bir metin var;
√ Yeraltı kaynaklarımızın korunarak ruhsat güvencesinin sağlanması, Kanunun amaçları arasında yer almalı,
√ Medencilik sektöründen elde edilen devlet gelirinin artırılması için, sektörden alınan vergi ve devlet hakkının artırılması yerine, yatırım ve üretimi artıracak, istihdamı artıracak düzenlemeler olmalı,
√ Ruhsat düzenlendikten sonra, diğer kurum ve kuruluşlar tarafından getirilecek muhtemel kısıtlamalar karşısında, Maden Kanununda, ruhsat hukukunu koruyan ve muhtemel dış etkilere karşı ruhsat güvencesini kesin olarak sağlamayı başaran düzenlemeler sağlanmalı,
√ Maden üretimi ile direk olarak ilgisi olmayan, yükleme, tesis/fabrika maliyetleri, ihracat giderleri gibi kalemlerden Devlet hakkı alınması önlenmeli,
√ Uluslararası uygulamalarda olduğu gibi ulusal maden kaynak rezerv raporlama sisteminin, yatırımcının ihtiyacına bağlı şekilde borsada işlemleri, banka kredisi gibi benzeri durumlarda işletilmesini sağlayarak zorunluluk olmaktan çıkarılmalı, dünya ülkelerindeki gibi gönüllülük aslında olmalı
√ Orman arazi izin bedellerine getirilen % elli indirimin, bir defaya mahsus olmak üzere on sene boyunca tüm ruhsatlara uygulanarak haksız rekabetin önüne geçilmeli,
√ Kanunun Uygulanmasına dair Yönetmeliğin, üretim teknolojisinden kullanım yerlerine kadar büyük değişiklik gösteren maden grupları ve bentlerine göre ayrı ayrı düzenlenmeli,
√ Ruhsat ve izin işlemleri öngörülebilir sürede sonuçlandırılmalı, süreç şeffaf olmalı,
√ Vergi Borcu yoktur yazısı ve benzeri gibi belge eksikliklerinden dolayı uygulanmakta olan ruhsat iptallerinden vazgeçilmeli,
√ ETKB ve MAPEG yetkilerinin artırılarak tek merci tek izin ilkesi güçlendirilerek uygulamaya geçirilmeli,
√ Son senelerde öngörülemez oranlarda artırılan Devlet hakkı, ruhsat bedeli, orman arazi izin bedeli gibi bedeller yabancı ülkeler esas alınarak makul seviyelere indirilmeli
√ Valilik, Yerel Belediye ve Köy Tüzel kişiliklerine Devlet Hakkından pay verilerek madenciliğe sahip çıkılması sağlanmalı.”
Madenciliğe ceza, mali yaptırım, diğer bakanlıkların mevzuatı ve bürokrasiden diğer bir yükümlülük getirmeyen mevcut Maden Kanunu’nun geçen 34 yıl içinde 4’ü köklü olmak üzere 23 kez değişikliğe uğradığını dile getiren Kaya yeni Kanun çalışmasının tüm bunlardan arındırılarak hazırlanmasının ülkemiz madenciliği için çok büyük öneme sahip olduğunu ifade etti.
Ruhsat güvencesi şart
Mevlüt Kaya, ruhsat devri, rödövans, arama ve işletme ruhsatı, ruhsat temdidi, işletme izni gibi işlemlerin eskiden olduğu gibi MAPEG içinde sonuçlandırılması gerekli olduğu görüşünde.
“Hangi kriterlere göre değerlendirildiği, ne kadar sürede izin verileceği, işlemlerle ilgili sonucun bilinmemesi belirsizliği de yanı sıra getiriyor. Bu yüzden izin süreçlerinin öngörülebilir ve şeffaf olması lazım. Bir diğer önemli konu ise maden hakları ve ruhsat güvencesinin arttırılması. Yatırımcıyı koruyor ve yatırımcının ruhsat satın aldıktan sonra yapılan yasal değişikliklerden olumsuz etkilenmemesini sağlıyor. Ruhsat sahipleri ruhsatın alındığı tarih boyunca geçerli olan yasal yükümlülüklerden sorumlu tutuluyor. Günümüzde ürün taahhüdüne girmiş, madene dayalı tesis kurmuş, yatırım yapmış ruhsat sahiplerinin ruhsat güvencesi yok. Bu durum madencilerin ve yatırımcıların sektörden uzaklaşmasına neden oluyor.”
Ruhsat bedeli ve devlet hakkı makul seviyelere çekilmeli
Maden Kanunu’na göre ruhsat sahiplerinden ruhsat bedeli adı altında yüksek bedeller talep edildiğini dile getiren Kaya, ruhsat bedeli ve devlet hakkının makul seviyelere çekilmesi taraftarı.
“2019’daki 7164 sayılı kanunla bu bedellerin hesaplanması karmaşık hale getirildi ve aşırı yükseltildi. Diğer taraftan da devlet hakkı ödemeleri ruhsat bedelle ilişkilendirilerek ruhsat sahibinin ödeyeceği devlet hakkı kat kat artırıldı. Yakın zamanda taleplerimizle ilgili olumlu gelişmelerin yaşanmasını temenni ediyoruz.”
Maden Platformu kimlerden oluşuyor?
Agrega Üreticileri Birliği, Altın Madencileri Derneği, Aydın Sanayi Odası, Batı Akdeniz İhracatçılar Birliği, Çanakkale Madenciler Derneği, Ege Bölgesi Madenciler Derneği, Ege Maden İhracatçıları Birliği, İstanbul Maden İhracatçıları Birliği, Kireç Sanayicileri Derneği, Kömür Üreticileri Derneği, Seramik, Cam ve Çimento Ham maddeleri Üreticileri Birliği, T. Mermer Doğal taş ve Makinaları Üreticileri Birliği, Türkiye Madenciler Derneği, Yurt Madenciliğini Geliştirme Vakfı.
Maden platformunda yer alan Sivil Toplum Kuruluşları’nın(STK) Başkanları, Ege Maden İhracatçıları Birliği ev sahipliğinde pandemi sürecinin etkilerini, sektörün beklentilerini, problemlerini ve çözüm önerilerini konuşmak için masaya oturdu, birlik ve birlikteliğe devam mesajı verdi.
Madenin tüm ihraç ürünlerinin ham maddesi olduğunun önemini vurgulayan Ege Maden İhracatçıları Birliği Başkanı Mevlüt Kaya, STK Başkanları olarak sektöre güvenin artırılması ve madenciliğin insan yaşamının her alanına dokunan bir sektör olduğunun vurgulanmasında görüş birliğine vardıklarını söyledi.
“Türkiye, Mart ayının sonlarına doğru pandemiyi hissetmeye başladı. Biz ise ihracatımızın %50’sini gerçekleştirdiğimiz Çin’in kitlenmesi sebebiyle bunu 3 ay öncesinden hissettik. Ciddi bir çaba göstererek en az hasarla bu süreci atlatmak için mücadele ettik. Aynı zamanda kısa çalışma ödeneği, kamu bankalarının çok düşük rakamlarla kredi imkanları, Eximbank'ın mevcut kredileri ötelemesi gibi destekler sektöre gerçekten nefes aldırdı. Son bir buçuk aydır çarkların ağır ağır dönmeye başlamasıyla pandemi döneminde yerli ve milli ürünlerin önemi daha çok fark edildi. Sektörümüzün daha da kuvvetli bir biçimde canlanması için, hedeflerimize daha sağlam adımlarla ulaşmak için takım ruhuyla hareket ederek yenilenmeli ve tazelenmeliyiz. Yeni normalle beraber yeni bir atılım dönemine başlıyoruz. Çevreye duyarlı, dünya standartlarında madencilik yapabilen kapasitemiz, insan kaynağımız, teknolojimizle her bir insanımızın sesine kulak kabartarak dün olduğu gibi yarın da el ele omuz omuza çalışarak ortak akılla üretmek şiarımız olacak.”
Yeni maden kanunu çağrısı
Şu anda yürürlükteki ve seneler içinde yapılan onlarca değişiklik ile deforme olmuş Maden Kanunu’nun her maddesinin madenciliğin önünde bir engel olarak durduğundan bahseden Kaya, sektörün önünü açacak ve büyütecek yeni bir maden kanunu çalışmalarının hız kazanmasını istediklerini söyledi.
“Ülkemiz yeraltı kaynaklarının, yer bilimleri öğretileri temelinde çevre duyarlılığı olan bir biçimde üretilerek ülke ekonomisine kazandırılması, istihdamın artırılması, kaynaklarımızı günümüz şartlarının beraberinde gelecek nesillere de aktarılması öncelikli amacımızdır.
Bu amaç doğrultusunda, hazırlanacak yeni Maden Kanunu Çalışmalarında tüm sektör STK’ları olarak imza altına almış olduğumuz bir metin var;
√ Yeraltı kaynaklarımızın korunarak ruhsat güvencesinin sağlanması, Kanunun amaçları arasında yer almalı,
√ Medencilik sektöründen elde edilen devlet gelirinin artırılması için, sektörden alınan vergi ve devlet hakkının artırılması yerine, yatırım ve üretimi artıracak, istihdamı artıracak düzenlemeler olmalı,
√ Ruhsat düzenlendikten sonra, diğer kurum ve kuruluşlar tarafından getirilecek muhtemel kısıtlamalar karşısında, Maden Kanununda, ruhsat hukukunu koruyan ve muhtemel dış etkilere karşı ruhsat güvencesini kesin olarak sağlamayı başaran düzenlemeler sağlanmalı,
√ Maden üretimi ile direk olarak ilgisi olmayan, yükleme, tesis/fabrika maliyetleri, ihracat giderleri gibi kalemlerden Devlet hakkı alınması önlenmeli,
√ Uluslararası uygulamalarda olduğu gibi ulusal maden kaynak rezerv raporlama sisteminin, yatırımcının ihtiyacına bağlı şekilde borsada işlemleri, banka kredisi gibi benzeri durumlarda işletilmesini sağlayarak zorunluluk olmaktan çıkarılmalı, dünya ülkelerindeki gibi gönüllülük aslında olmalı
√ Orman arazi izin bedellerine getirilen % elli indirimin, bir defaya mahsus olmak üzere on sene boyunca tüm ruhsatlara uygulanarak haksız rekabetin önüne geçilmeli,
√ Kanunun Uygulanmasına dair Yönetmeliğin, üretim teknolojisinden kullanım yerlerine kadar büyük değişiklik gösteren maden grupları ve bentlerine göre ayrı ayrı düzenlenmeli,
√ Ruhsat ve izin işlemleri öngörülebilir sürede sonuçlandırılmalı, süreç şeffaf olmalı,
√ Vergi Borcu yoktur yazısı ve benzeri gibi belge eksikliklerinden dolayı uygulanmakta olan ruhsat iptallerinden vazgeçilmeli,
√ ETKB ve MAPEG yetkilerinin artırılarak tek merci tek izin ilkesi güçlendirilerek uygulamaya geçirilmeli,
√ Son senelerde öngörülemez oranlarda artırılan Devlet hakkı, ruhsat bedeli, orman arazi izin bedeli gibi bedeller yabancı ülkeler esas alınarak makul seviyelere indirilmeli
√ Valilik, Yerel Belediye ve Köy Tüzel kişiliklerine Devlet Hakkından pay verilerek madenciliğe sahip çıkılması sağlanmalı.”
Madenciliğe ceza, mali yaptırım, diğer bakanlıkların mevzuatı ve bürokrasiden diğer bir yükümlülük getirmeyen mevcut Maden Kanunu’nun geçen 34 yıl içinde 4’ü köklü olmak üzere 23 kez değişikliğe uğradığını dile getiren Kaya yeni Kanun çalışmasının tüm bunlardan arındırılarak hazırlanmasının ülkemiz madenciliği için çok büyük öneme sahip olduğunu ifade etti.
Ruhsat güvencesi şart
Mevlüt Kaya, ruhsat devri, rödövans, arama ve işletme ruhsatı, ruhsat temdidi, işletme izni gibi işlemlerin eskiden olduğu gibi MAPEG içinde sonuçlandırılması gerekli olduğu görüşünde.
“Hangi kriterlere göre değerlendirildiği, ne kadar sürede izin verileceği, işlemlerle ilgili sonucun bilinmemesi belirsizliği de yanı sıra getiriyor. Bu yüzden izin süreçlerinin öngörülebilir ve şeffaf olması lazım. Bir diğer önemli konu ise maden hakları ve ruhsat güvencesinin arttırılması. Yatırımcıyı koruyor ve yatırımcının ruhsat satın aldıktan sonra yapılan yasal değişikliklerden olumsuz etkilenmemesini sağlıyor. Ruhsat sahipleri ruhsatın alındığı tarih boyunca geçerli olan yasal yükümlülüklerden sorumlu tutuluyor. Günümüzde ürün taahhüdüne girmiş, madene dayalı tesis kurmuş, yatırım yapmış ruhsat sahiplerinin ruhsat güvencesi yok. Bu durum madencilerin ve yatırımcıların sektörden uzaklaşmasına neden oluyor.”
Ruhsat bedeli ve devlet hakkı makul seviyelere çekilmeli
Maden Kanunu’na göre ruhsat sahiplerinden ruhsat bedeli adı altında yüksek bedeller talep edildiğini dile getiren Kaya, ruhsat bedeli ve devlet hakkının makul seviyelere çekilmesi taraftarı.
“2019’daki 7164 sayılı kanunla bu bedellerin hesaplanması karmaşık hale getirildi ve aşırı yükseltildi. Diğer taraftan da devlet hakkı ödemeleri ruhsat bedelle ilişkilendirilerek ruhsat sahibinin ödeyeceği devlet hakkı kat kat artırıldı. Yakın zamanda taleplerimizle ilgili olumlu gelişmelerin yaşanmasını temenni ediyoruz.”
Maden Platformu kimlerden oluşuyor?
Agrega Üreticileri Birliği, Altın Madencileri Derneği, Aydın Sanayi Odası, Batı Akdeniz İhracatçılar Birliği, Çanakkale Madenciler Derneği, Ege Bölgesi Madenciler Derneği, Ege Maden İhracatçıları Birliği, İstanbul Maden İhracatçıları Birliği, Kireç Sanayicileri Derneği, Kömür Üreticileri Derneği, Seramik, Cam ve Çimento Ham maddeleri Üreticileri Birliği, T. Mermer Doğal taş ve Makinaları Üreticileri Birliği, Türkiye Madenciler Derneği, Yurt Madenciliğini Geliştirme Vakfı.
