Yaklaşan Kurban Bayramı öncesinde canlı hayvan pazarlarında hareketlilik başlarken, Diyanet İşleri Başkanlığı da vatandaşların ibadetlerini usulüne uygun ve sağlıklı bir şekilde yerine getirebilmeleri adına kapsamlı bir rehber yayımladı. Alınacak kurbanlıkların hem dini vecibelere uygunluğu hem de toplum sağlığı açısından taşıması gereken kriterleri içeren açıklamada, hayvanların dış görünüşünden küpe kontrolüne kadar birçok teknik detaya dikkat çekildi. Uzmanlar, kurban ibadetinin sakatlanmaması adına alım esnasında acele edilmemesi ve kurallara harfiyen uyulması gerektiği yönünde uyarılarda bulunuyor.
Hayvan Seçiminde Yaş Sınırlarına Dikkat Edilmeli
Diyanet İşleri Başkanlığı'nın bilgilendirme metninde, kurbanlık seçiminde en temel kurallardan birinin yaş sınırı olduğu vurgulandı. Dini hükümlere göre; küçükbaş hayvanlardan koyun ve keçinin en az 1, büyükbaş hayvanlardan sığır ve mandanın 2, devenin ise 5 yaşını eksiksiz doldurmuş olması şart koşuluyor. Küçükbaş alımında tek istisna ise koyunlarda aranıyor; 6 ayını tamamlamış olan bir kuzu, şayet annesiyle aynı cüsseye ve gösterişe ulaşmışsa kurban olarak seçilebiliyor. Ancak keçilerde bu esneklik bulunmuyor ve mutlaka 1 yaş şartı aranıyor.
Diş Gelişimi ve Çiftlik Kayıtları Yaşı Ele Veriyor
Hayvanların yaş tayininde en güvenilir yöntemin resmi ve düzgün tutulmuş çiftlik kayıtları olduğu belirtildi. Herhangi bir kayıt mekanizmasının bulunmadığı durumlarda ise vatandaşların hayvanın diş gelişimini incelemesi gerekiyor. Büyükbaş hayvanlarda (sığır ve manda), alt çenenin ön kısmında yer alan iki adet geçici süt dişinin düşerek yerine kalıcı ve gelişimini tamamlamış iki büyük kesici dişin çıkmış olması, hayvanın 2 yaş barajını aştığını kesinleştiriyor. Benzer şekilde keçe ve develerde de ön kesici süt dişlerinin düşüp yerini erginlik dişlerine bırakmış olması kurban edilebilme olgunluğunu gösteriyor.
Sağlıklı Kurbanlığın Fiziki Göstergeleri Nelerdir?
Diyanet'in uyarı listesinde, kurbanlık hayvanın biyolojik ve fiziksel sağlığına dair çok sıkı maddeler yer alıyor. Pazardan kurbanlık seçecek vatandaşların şu fiziki kusurlara dikkat etmesi gerekiyor:
Canlılık ve Dış Görünüş: Hayvanın tüyleri mat değil, düzgün ve parlak olmalı; bakışları ve çevreye karşı tepkileri canlılığı yansıtmalı. Aşırı duyarsız veya hırçın hayvanlar tercih edilmemeli.
Hastalık Belirtileri: Yüksek ateş, ağızda salya artışı, göz ve burun akıntısı gibi enfeksiyon bulguları bulunmamalı. Kronik öksürük veya nefes darlığı çekmemeli.
Fiziki Kusurlar: Hayvanın gövdesinde açık yara, olağan dışı şişlik, ödem veya pis kokulu ishal belirtisi yer almamalı. Cinsiyet organları ile meme bölgesinde kötü kokulu akıntılar olmamalı. Çok zayıf düşmüş, gebe ya da yakın zamanda doğum yapmış hayvanların kurban edilmesi uygun bulunmuyor.
Sürdürülebilirlik İçin "Erkek Hayvan" Tavsiyesi
Hayvancılık sektörünün sekteye uğramaması ve Türkiye'deki canlı hayvan varlığının koruma altında tutulabilmesi adına Diyanet'ten stratejik bir tavsiye geldi. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın üretim politikalarıyla da örtüşen açıklamada, damızlık vasfı taşıyan dişi hayvanların kesiminin önüne geçilmesi ve popülasyonun sürdürülebilirliği açısından öncelikle erkek hayvanların kurbanlık olarak tercih edilmesi gerektiği önemle ifade edildi. Ayrıca hem büyükbaş hem de küçükbaş hayvan alımlarında, resmi takibin bir parçası olan kulak küpelerinin eksiksiz bulunması gerektiği hatırlatıldı.
