ATSO'nun 1 Milyar Dolarlık İhracat Hedefi Tutmadı

Afyonkarahisar'ın dış ticaret performansı, geçmiş yıllarda açıklanan ihracat hedefleri ve çevre illerin büyüme rakamlarıyla yeniden gündeme geldi. Afyonkarahisar Ticaret ve Sanayi Odası (ATSO) Başkanı Hüsnü Serteser'in 2013 yılında beş yıl içerisinde ulaşılacağını belirttiği 1 milyar dolarlık ihracat seviyesine, 2025 yılı sonunda da ulaşılamadı. Kentin ihracatı 427 milyon 720 bin dolar olarak gerçekleşirken Isparta, Uşak ve Kütahya'nın 2009-2025 dönemindeki ihracat artış oranları Afyonkarahisar'ın üzerinde kaldı.

2013 Yılında Verilen İhracat Sözü Gerçekleşmedi

Afyonkarahisar'ın ihracatına ilişkin açıklanan hedefin geçmişi 25 Mayıs 2013 tarihine dayanıyor.

Afyon İli Oda-Borsa İstişare Toplantısı'nda konuşan Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Başkanı M. Rifat Hisarcıklıoğlu, Afyonkarahisar'ın 2023 yılına kadar ihracatını 1 milyar dolara çıkarması gerektiğini belirtmişti.

Hisarcıklıoğlu, aynı dönemde kentte faaliyet gösteren ihracatçı firma sayısının da 500'e yükseltilmesi gerektiğini ifade etmişti.

Dönemin ATSO Başkanı Hüsnü Serteser ise 1 milyar dolarlık ihracat seviyesine beş yıl içerisinde ulaşma sözü vermişti.

Ancak açıklamanın üzerinden yaklaşık 13 yıl geçmesine rağmen Afyonkarahisar'ın doğrudan ihracatı söz konusu hedefe ulaşamadı.

Afyonkarahisar'ın İhracatı Hedefin Yüzde 42,8'inde Kaldı

2025 yılı verilerine göre Afyonkarahisar'ın ihracatı 427 milyon 720 bin dolar olarak kaydedildi.

Bu rakam, 2013 yılında açıklanan 1 milyar dolarlık ihracat hedefinin yalnızca yüzde 42,8'ine karşılık geldi.

Hedef ile gerçekleşen ihracat arasındaki fark ise 572 milyon 280 bin dolar oldu.

2013 yılında beş yıllık süre içerisinde ulaşılması öngörülen ihracat hacmine, aradan geçen yıllara rağmen erişilememesi, kentin dış ticaretteki gelişiminin yeniden değerlendirilmesine neden oldu.

16 Yılda İhracat Arttı Ancak Çevre İller Daha Hızlı Büyüdü

Afyonkarahisar'ın ihracatı 2009 yılında yaklaşık 200 milyon dolar seviyesindeydi.

2025 yılı sonunda 427,7 milyon dolara ulaşan ihracat, söz konusu 16 yıllık dönemde nominal olarak yüzde 113,8 arttı.

Böylece kentin ihracat hacmi yaklaşık 2,14 katına yükseldi.

Ancak aynı dönem için çevre illerle yapılan karşılaştırma, Afyonkarahisar'ın ihracat artış hızının bölgedeki bazı illerin gerisinde kaldığını ortaya koydu.

Isparta, Uşak ve Kütahya'nın ihracatındaki artış oranları, Afyonkarahisar'ın kaydettiği büyümenin üzerine çıktı.

Isparta, Uşak ve Kütahya Afyonkarahisar'ı Geride Bıraktı

2009-2025 döneminde Isparta'nın ihracatı yüzde 310,9 oranında artış gösterdi.

Aynı süreçte Uşak'ın ihracatında yüzde 244,1, Kütahya'nın ihracatında ise yüzde 211,1 büyüme kaydedildi.

Afyonkarahisar'da bu oran yüzde 113,8 olarak gerçekleşti.

İllerin 16 yıllık ihracat artış oranları şöyle sıralandı:

• Isparta: Yüzde 310,9

• Uşak: Yüzde 244,1

• Kütahya: Yüzde 211,1

• Afyonkarahisar: Yüzde 113,8

Bu verilere göre Isparta'nın ihracatı yaklaşık 4,1 katına, Uşak'ın ihracatı 3,4 katına ve Kütahya'nın ihracatı 3,1 katına yükseldi.

Afyonkarahisar'ın ihracatı ise aynı dönemde yaklaşık 2,14 katına çıktı.

Denizli ve Eskişehir de 2009-2025 döneminde Afyonkarahisar'dan daha yüksek ihracat artış oranlarına ulaştı.

Ortaya çıkan tablo, Afyonkarahisar'ın ihracatını artırmasına rağmen çevresindeki bazı illerin büyüme hızına erişemediğini gösterdi.

Afyonkarahisar'ın İhracat Potansiyeli Tartışma Konusu Oldu

İhracat artış oranları arasındaki farklılıklar, Afyonkarahisar'ın üretim ve dış ticaret kapasitesine ilişkin değerlendirmeleri de gündeme taşıdı.

Kentte faaliyet gösteren ihracatçı işletmelerin sayısı, üretim sektörlerinin çeşitliliği, dış pazarlara erişim olanakları ve ürünlerin ihracattaki payı, uzun dönemli büyümenin incelenmesinde öne çıkan başlıklar arasında bulunuyor.

Afyonkarahisar'ın ihracatındaki artışın çevre illere göre daha düşük kalmasının nedenlerinin belirlenebilmesi için sektörler ve işletmeler üzerinden ayrıntılı karşılaştırmalara ihtiyaç bulunuyor.

Mevcut rakamlar büyüme hızları arasındaki farklılığı gösterirken bu farklılığın hangi ekonomik ve sektörel nedenlerden kaynaklandığını tek başına açıklamıyor.

İhraç Kayıtlı Satışlarla Birlikte 841,4 Milyon Dolar

Afyonkarahisar'ın ihracatına ilişkin değerlendirmelerde doğrudan ihracatın yanı sıra ihraç kayıtlı satışların üretimin gerçekleştirildiği ile dahil edildiği veriler de bulunuyor.

Ticaret Bakanlığı tarafından açıklanan faaliyet illerine göre ihracat istatistiklerinde Afyonkarahisar'ın 2025 yılı Ocak-Aralık dönemini kapsayan toplam ihracatı 841 milyon 400 bin dolar olarak kaydedildi.

Bu rakam, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 17'lik artışa karşılık geldi.

Bununla birlikte Afyonkarahisar, faaliyet illerine göre hazırlanan ihracat sıralamasında Türkiye genelinde ilk 30 il arasına giremedi.

Doğrudan ihracat ile ihraç kayıtlı ürünlerin de dahil edildiği verilerin farklı hesaplama yöntemlerine dayanması nedeniyle iki rakamın ayrı değerlendirilmesi gerekiyor.

İhracat Hedefi ile Gerçekleşen Rakamlar Arasındaki Fark Dikkat Çekti

Afyonkarahisar'ın ihracatı 2009 yılından 2025 yılına kadar artış göstermesine rağmen 2013 yılında açıklanan hedefin gerisinde kaldı.

TOBB Başkanı M. Rifat Hisarcıklıoğlu'nun 2023 yılı için işaret ettiği 1 milyar dolarlık seviye ile ATSO Başkanı Hüsnü Serteser'in beş yıllık süre içerisinde ulaşılacağını belirttiği rakam gerçekleşmedi.

Doğrudan ihracatın 2025 yılında 427,7 milyon dolarda kalması ve çevre illerin daha yüksek büyüme oranlarına ulaşması, Afyonkarahisar'ın dış ticaretteki konumunu yeniden gündeme getirdi.

2009-2025 dönemine ilişkin veriler, kentin ihracat hacmindeki büyümeyi ortaya koyarken geçmiş yıllarda verilen hedeflerle gerçekleşen sonuçlar arasındaki farkı da gösteriyor.