ATSO'nun Aidat Zammı Hesabında Enflasyon Tartışması
Afyonkarahisar Ticaret ve Sanayi Odasının aidat artışlarına ilişkin açıklamasında yer aldığı belirtilen yüzde 27,07'lik enflasyon ortalaması tartışma konusu oldu. TÜİK'in 2011-2025 dönemine ait yıl sonu verileri üzerinden yapılan hesaplamada ortalama yüzde 23,24 olarak belirlendi.
Afyonkarahisar Ticaret ve Sanayi Odası (ATSO) yönetimi ve genel sekreterliğinin oda aidatlarına uygulanan zamlarla ilgili basına yaptığı belirtilen açıklama, enflasyon hesaplamaları üzerinden eleştirilerin odağına yerleşti. Açıklamada son 15 yıldaki aidat artışlarının enflasyonun altında kaldığı savunulurken, Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) açıkladığı yıllık tüketici enflasyonu verileriyle yapılan karşılaştırmada farklı sonuçlara ulaşıldı.
ATSO'nun Açıkladığı Oranlar Tartışma Yarattı
Oda aidatlarında özellikle 2023-2026 döneminde gerçekleştirilen artışlar kamuoyunda tartışılırken, ATSO yönetimi ve genel sekreterliğinin bazı basın kuruluşlarına gönderdiği belirtilen değerlendirmede 15 yıllık veriler esas alındı.
İsmi açıklanmayan bir yetkiliye dayandırılan değerlendirmede, söz konusu dönemde enflasyon ortalamasının yüzde 27,07, oda aidatlarındaki yıllık ortalama artışın ise yüzde 25,6 olduğu ileri sürüldü.
Açıklamada ayrıca aidat tutarlarının keyfî olarak belirlenmediği savunuldu. Ancak kamuoyuna aktarılan enflasyon oranının hangi yöntemle hesaplandığına ilişkin ayrıntı paylaşılmaması eleştirilere neden oldu.
TÜİK Verileriyle Yapılan Hesaplama Farklı Çıktı
2011 ile 2025 yılları arasındaki 15 yıllık döneme ait TÜİK yıl sonu tüketici enflasyonu oranları incelendiğinde, yıllık oranların aritmetik ortalaması yüzde 23,24 olarak hesaplanıyor.
ATSO'ya atfedilen açıklamada yer alan yüzde 27,07'lik oranla bu sonuç arasında 3,83 puanlık farklılık bulunuyor.
Odanın açıkladığı belirtilen yüzde 25,6'lık ortalama yıllık aidat artışı esas alındığında ise söz konusu artışın, yıl sonu enflasyon oranlarının aritmetik ortalamasından 2,36 puan daha yüksek olduğu görülüyor.
Bununla birlikte yıllık oranların aritmetik ortalaması, 15 yıllık toplam enflasyon artışı anlamına gelmiyor. Aidat zamlarının aynı dönem içindeki toplam etkisinin kesin olarak belirlenebilmesi için yıllara göre uygulanan artışların ve başlangıç aidat tutarlarının birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
Özellikle Son Dört Yıldaki Artışlar Gündemde
ATSO aidatlarına yönelik eleştirilerde 2023-2026 yılları arasındaki artışlar öne çıkıyor. Odanın uzun dönemli ortalama verilerle yaptığı belirtilen savunmanın, son yıllarda uygulanan zamların büyüklüğünü tek başına açıklamadığı ifade ediliyor.
Tartışmanın temelinde, oda üyelerinin ödediği aidatların hangi oranlarla artırıldığı ve bu değişikliklerin enflasyon karşısındaki düzeyi bulunuyor.
Aidatların yıllık değişimi ile enflasyon arasındaki ilişkinin daha ayrıntılı ortaya konulabilmesi için ATSO'nun her yıla ait aidat tarifelerinin ayrı ayrı incelenmesi önem taşıyor.
Son 15 Yılın Enflasyon Rakamları
TÜİK tarafından açıklanan yıl sonu tüketici enflasyonu oranları 2011-2025 döneminde şu şekilde gerçekleşti:
2011: %10,45
2012: %6,16
2013: %7,40
2014: %8,17
2015: %8,81
2016: %8,53
2017: %11,92
2018: %20,30
2019: %11,84
2020: %14,60
2021: %36,08
2022: %64,27
2023: %64,77
2024: %44,38
2025: %30,89
Bu veriler üzerinden gerçekleştirilen aritmetik hesaplamada, 15 yılın enflasyon oranları toplamı 348,57 puana ulaşıyor. Toplamın 15'e bölünmesiyle yıllık enflasyon oranlarının ortalaması yüzde 23,238, yuvarlanmış haliyle yüzde 23,24 olarak bulunuyor.
Aidat ve Enflasyon Ortalamaları Arasındaki Fark
2011-2025 dönemine ilişkin karşılaştırmada üç oran öne çıkıyor:
TÜİK yıl sonu enflasyon oranlarının aritmetik ortalaması: %23,24
ATSO'ya atfedilen açıklamadaki enflasyon ortalaması: %27,07
ATSO tarafından bildirildiği belirtilen ortalama yıllık aidat artışı: %25,60
Bu hesaplamalar, açıklamada kullanılan enflasyon ortalamasının dayanağı konusunda açıklığa kavuşturulması gereken bir farklılık bulunduğunu gösteriyor.
ATSO'nun Hesaplama Yöntemi Açıklığa Kavuşmadı
Kamuoyunda gündeme gelen eleştirilerin ardından, ATSO yönetimi ve genel sekreterliğinin yüzde 27,07'lik enflasyon ortalamasını hangi veriler ve hesaplama yöntemiyle belirlediği sorusu öne çıktı.
Öte yandan yüzde 25,6 olarak ifade edilen aidat artışı ortalamasının hangi yıllık tarifeler üzerinden hesaplandığının açıklanması da tartışmanın netleştirilmesi açısından önem taşıyor.
ATSO'nun söz konusu oranlara ilişkin ayrıntılı hesaplama tablosu ve dönemsel aidat değişikliklerinin ortaya konulması, oda üyelerinin yapılan artışları somut veriler üzerinden değerlendirmesine imkân sağlayacak.